Δημήτρης Κουρέτας: «Ελιές, τυρί, ντομάτα, κρεμμύδι. Γιατί αυτά αρκούν;»

Της Στεφανίας Τζακώστα

«Αξίζει να αφιερώσω όλη μου την καριέρα στη μελέτη των τοπικών μας τροφίμων» υποστηρίζει ο Πατρινός καθηγητής Βιοτεχνολογίας του πανεπιστημίου Θεσσαλίας Δημήτρης Κουρέτας, ο οποίος ερευνά τους μηχανισμούς αλληλεπίδρασης διατροφικών στοιχείων με τον οργανισμό σε μοριακό επίπεδο. Με αφορμή το βιβλίο του Διαλειμματική νηστεία και αποφυγή νόσων (εκδ. Αρμός), μας μίλησε για την επίδραση της διαλειμματικής νηστείας στην φυσιολογία μας, σε διάφορες νόσους όπως ο καρκίνος, ο σακχαρώδης διαβήτης αλλά και στο φαινόμενο της γήρανσης. Και επιμένει πως για να προχωρήσει αυτός ο τόπος «θα πρέπει να δοθούν οι κατευθύνσεις από ανθρώπους που γνωρίζουν τα προβλήματα».

Γεννηθήκατε στα Προσφυγικά της Πάτρας, σπουδάσατε, εργαστήκατε ως ερευνητής στο Χάρβαρντ, είστε καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, είστε μέλος της Παγκόσμιας Ακαδημίας Επιστημών, είστε πολυγραφότατος με άρθρα και βιβλία. Είχατε και έχετε λαμπρές προοπτικές να διαπρέψετε στο εξωτερικό. Επιλέξατε όμως να μείνετε στην Ελλάδα. Γιατί;

Όταν οι δικτατορίσκοι της πολιτικής ορθότητας βαφτίζουν τη λογοκρισία ανθρώπινο δικαίωμα

Κουτσουρέλης Κώστας Πότε ξεκινά η ανθρώπινη ζωή; Σε μια αμερικανική έρευνα όπου ζητήθηκε η γνώμη των κατ' εξοχήν αρμόδιων, των βιολόγων, το 96% των 5.577 ερωτηθέντων απάντησαν το αυτόδηλο: με την γονιμοποίηση του ωαρίου από το σπερματοζωάριο. Μόλις 240 έδωσαν άλλη απάντηση. Κι όμως, αυτή την κοινή, την αυταπόδεικτη αλήθεια, ο λεγόμενος νομικός πολιτισμός του λεγόμενου προηγμένου κόσμου την αρνείται. Με κομψεπίκομψα καζουιστικά επιχειρήματα η ανθρώπινη ζωή, μας λένε, αρχίζει μετά τον τρίτο, ή και τον έκτο ή και τον ένατο μήνα της κύησης, αναλόγως του εκάστοτε νόμου του εκάστοτε κράτους.

Να υπερασπίσουμε, τι;

Μπήκε στον καινούργιο χρόνο η ζωή μας, ζούμε στο 2020. Ο συλλογικός μας χαρακτήρας και η καλλιέργειά μας δεν μας αφήνουν περιθώρια να βλέπουμε κατάματα την πραγματικότητα – δεν την αντέχουμε. Αυτό το ξέρουν καλά οι δυνάστες μας, κομματάνθρωποι και τηλεπερσόνες. Ετσι, εκλείπει εντελώς η κοινωνική αυτοκριτική, η αναγνώριση λαθών, άρα και οι ρεαλιστικές προοπτικές.
Σταματάμε σε αστοχίες χειρισμών, κρίνουμε και τις επικαιρικές στραβοτιμονιές, εκεί τελειώνει ο δημόσιος προβληματισμός μας. Η μάζα (λέξη ταπεινωτική αλλά δυστυχώς ρεαλιστική) προτιμάει το ψέμα, αρκεί να είναι ευφραντικό: να ζει με «εντυπώσεις», όχι με πιστοποιήσεις.
Αυτό είναι που ξέρουν καλά οι δυνάστες μας, θύματα και αυτοί, αλλά της αυτοχειρίας τους. Το δικό τους ντοπάρισμα θέλει διαφορετικό αφιόνι, πανάκριβο, και η στέρησή του βασανιστική: δεν μπορούν να ζήσουν χωρίς δημοσιότητα. Το αποδείχνουν, άθελά τους, δέκα χρόνια τώρα που ο τόπος ρημάζει, λαφυραγωγείται χυδαία από τα ευρωπαϊκά μας ινδάλματα, η νεολαία φεύγει, η στέρηση και η ανελπιστία συντρίβουν το δυναμικότερο κομμάτι του πληθυσμού. Ομως οι κομματικές αντιμαχίες συνεχίζονται ερήμην της τρομακτικής συμφοράς και με αναστήματα όλο και πιο ασήμαντα έως και σπιθαμιαία.

Ο χρόνος και ο άνθρωπος

Γιαννακόπουλος Ηλίας 

«Το παρελθόν μιλάει πάντα όπως ένα μαντείο: μόνο ως αρχιτέκτονες του μέλλοντος, ως γνώστες του παρόντος θα κατανοήσουμε το χρησμό του…. Καλό είναι τώρα να γνωρίζουμε ότι μόνον όποιος χτίζει το μέλλον έχει δικαίωμα να δικάζει το παρελθόν» (Νίτσε)

Οι μελετητές, οι φιλόσοφοι, οι επιστήμονες (φυσικοί, αστρονόμοι) αλλά και ο απλός – καθημερινός άνθρωπος βρίσκονται σε μια αέναη διαπάλη με την έννοια του χρόνου και τις υποδιαιρέσεις του. Οι σχέσεις του ανθρώπου με τις τρεις βασικές υποδιαιρέσεις – παρελθόν, παρόν, μέλλον – ποικίλλουν ανάλογα με τις θρησκευτικές πεποιθήσεις, τις επιστημονικές γνωματεύσεις αλλά και την απλή "βιοθεωρία" του καθενός. ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ

Το γράμμα του Ουμπέρτο Έκο στον εγγονό του: «Καλλιέργησε τη μνήμη σου και θα ζήσεις χίλιες ζωές»

Πρόκειται για ένα κείμενο που ο εκλιπών μεγάλος στοχαστής έγραψε το 2014, κατά παραγγελία του ιταλικού περιοδικού «L’ Espresso» 

Μια συγκλονιστική επιστολή, ενδεικτική της τεράστιας προσωπικότητας του, έγραψε ο Ουμπέρτο Έκο απευθύνοντάς την στον εγγονό του. Πρόκειται για ένα κείμενο που ο εκλιπών μεγάλος στοχαστής έγραψε το 2014, κατά παραγγελία του ιταλικού περιοδικού «L’ Espresso», το οποίο είχε ζητήσει από τον ίδιο και από άλλες 13 προσωπικότητες του πνεύματος να γράψουν μια επιστολή για το 2014.
Ο Ουμπέρτο Έκο έγραψε την επιστολή προς τον εγγονό του, ο οποίος πρόσφατα εκφώνησε έναν λιτό και ουσιαστικό επικήδειο λόγο στον παππού του.

Οι νέες υπερδυνάμεις της επιστήμης είναι...

Του Γιάννη Παλιούρη
«Η επιστήμη του σήμερα είναι η τεχνολογία του αύριο», υποστήριζε με θέρμη ο Έντουαρντ Τέλερ, ο «πατέρας» της βόμβας υδρογόνου και ένας από τους επιφανέστερους θεωρητικούς Φυσικούς του 20ου αιώνα. Αυτό που ήθελε να πει ο Τέλερ ήταν ότι αν δεν ερευνάς, αν δεν κάνεις επιστήμη σήμερα, δεν θα έχεις την τεχνολογία που χρειάζεται για να ηγηθείς αύριο. Γι’ αυτό αν και συχνά «μετράμε» την παγκόσμια κούρσα που διεξάγεται στον τεχνολογικό στίβο, ξεχνάμε ότι αυτή δεν είναι παρά η αντανάκλαση ενός σκληρού επιστημονικού αγώνα. Ποιος προηγείται σε αυτόν τον αγώνα, όμως; Αν τα στοιχεία που ανακοίνωσε προ ημερών το Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών των ΗΠΑ (National Science Foundation - NSF) είναι ακριβή, τότε η Κίνα είναι με διαφορά ο παγκόσμιος η ηγέτης στις επιστημονικές δημοσιεύσεις.

Το 2018 δημοσιεύτηκαν συνολικά 2.555.959 επιστημονικά και τεχνικά άρθρα σε όλο τον κόσμο, μια σημαντική αύξηση από τα 1.755.850 που καταγράφηκαν πριν από μια δεκαετία. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το παγκόσμιο προϊόν έρευνας αυξάνεται με μέσο ετήσιο ρυθμό της τάξης του 4% τα τελευταία δέκα χρόνια, ενώ ο ρυθμός επιστημονικής παραγωγής της Κίνας εμφανίζεται διπλάσιος από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Έτσι ενώ οι ΗΠΑ ηγούνταν των επιστημονικών δημοσιεύσεων το 2008, πλέον η σκυτάλη έχει περάσει στο Πεκίνο.

Πιο συγκεκριμένα, το 2008 οι ερευνητές από τις ΗΠΑ δημοσίευσαν 394.979 αξιολογημένα άρθρα σε επιστημονικές επιθεωρήσεις έναντι των 249.049 των Κινέζων συναδέλφων τους. Μια δεκαετία αργότερα η κατάσταση έχει αντιστραφεί πλήρως, με τους Κινέζους ερευνητές να δημοσιεύουν 528.263 άρθρα, έναντι 422.808 των Αμερικανών. Στην τρίτη θέση φιγουράρει η επιστημονική παραγωγή της Ινδίας, με 135.788 δημοσιεύσεις. Στην Ευρώπη πρωταθλητές αναδεικνύονται οι ερευνητές με έδρα τη Γερμανία και 104.396 δημοσιεύσεις το 2018.


Ωστόσο ο αριθμός των επιστημονικών άρθρων που παρήχθησαν το 2018 αθροιστικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανήλθε σε 622.000, που αντιστοιχεί σχεδόν στο ένα τέταρτο του παγκόσμιου συνόλου. Η Κίνα έφθασε το 20,67%, ενώ οι ΗΠΑ στο 16,54%.  Τα δύο πιο εντυπωσιακό ευρήματα που προκύπτουν από τα στοιχεία του NSF είναι ότι το Ιράν διαθέτει μια αξιόλογη παραγωγή επιστημονικών δημοσιεύσεων καθώς και η παντελής, σχεδόν, αδιαφορία των ερευνητών σε Κίνα, Ινδία και Ιαπωνία για τις κοινωνικές επιστήμες.

Το Ιράν φιγουράρει στην 15η θέση της παγκόσμιας κατάταξης στις επιστημονικές δημοσιεύσεις, ενώ το σχετικό διάγραμμα δείχνει ότι οι χώρες της Ασίας που εξετάζονται στην έρευνα, δημοσίευσαν ελάχιστα άρθρα κοινωνικών επιστημών, σε σύγκριση με τις ΗΠΑ και την ΕΕ. Αντίστοιχα, Ευρώπη και Αμερική δείχνουν να αδιαφορούν για έναν κρίσιμο τομέα, αυτόν της επιστήμης υλικών.


Συνολικά, οι χώρες με οικονομίες υψηλού εισοδήματος (συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, της ΕΕ και της Ιαπωνίας) δείχνουν «κολλημένες» σε αναιμικούς ρυθμούς επιστημονικής παραγωγής. Αντίθετα, οι χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος έχουν ανοίξει το βήμα τους σε μια προσπάθεια να καλύψουν όχι μόνο το επιστημονικό αλλά και το οικονομικό χάσμα που της χωρίζει από τον ανεπτυγμένο κόσμο.
ΠΗΓΗ

Αποκτάς φίλους όταν εσύ είσαι φίλος

Καραποστόλης Βασίλης Όταν τα χρήματα λιγοστεύουν, ο κόσμος φαίνεται σαν να απομακρύνεται απ’ όποιον ζημιώθηκε. Δεν μπορεί πια ο παθών ν’ απλώσει το χέρι του και να πάρει ό,τι τερπνό λαμποκοπούσε πάνω στο δίσκο της ζωής. Απρόσιτα γι’ αυτόν τα ωραία πράγματα. Τι κρίμα! Τι του μένει λοιπόν; Ίσως μερικοί κοντινοί του, κάποιοι που θα μπορούσαν να τον παρηγορήσουν για τις απώλειες. ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ

Ώστε έτσι. Τώρα που χάθηκαν τα λεφτά, η φιλία ξαναγίνεται περιζήτητη. Ολοένα και πιο έντονα σήμερα εκδηλώνεται η ανάγκη για μια παρουσία ζεστή, ανθρώπινη, χάρη στην οποία οι στερημένοι θα έπαυαν να νιώθουν πως είναι ολομόναχοι. Όμως υπάρχει ένα πρόβλημα εδώ. Αυτοί που στριμώχνονται οικονομικά, είχαν συνηθίσει να βλέπουν το κάθε τι γύρω τους σαν ένα στοιχείο που περιλαμβανόταν στην ατομική περιουσία τους.
Είχαν τα εισοδήματά τους, τη δουλειά τους, και μαζί μ’ αυτά και κάποιους οικείους, οι οποίοι προσέθεταν με τα προσόντα τους στην συνολική αξία των ατομικών υπαρχόντων. Τους αποκαλούσαν συγκαταβατικά φίλους, στην πραγματικότητα όμως ήταν πρόσωπα που χρησιμοποιούνταν σύμφωνα με τις επιδιώξεις, ή και τις διαθέσεις του άλλου μέρους.
Έτσι, ένας γενικά εύθυμος άνθρωπος επιλεγόταν για τη βραδιά στη διάρκεια της οποίας θα θέλαμε να ξεδώσουμε λίγο. Τον καλούσαμε να μας συντροφεύσει επειδή θα απέδιδε αυτά που υπολογίζαμε πως θα ήταν ικανός να αποδώσει: τα αστεία του, οι διηγήσεις του, το μπρίο του, ήταν ό,τι μας χρειαζόταν για τη δεδομένη περίσταση. Αν η διάθεσή μας ήταν διαφορετική, υπήρχε πάντα η δυνατότητα να μας εξυπηρετήσει ένα άλλο άτομο κατά παραγγελίαν «συντονισμένο» μαζί μας.

Αντιμέτωποι με τον καθρέπτη

Για τις πιο εξομολογητικές μας στιγμές υπήρχε ο εχέμυθος, για τις πιο γκρινιάρικες κατά τρίτων ένας μουτρωμένος που θα μας σιγοντάριζε. Ανάλογα με το κέφι μας πίναμε ζαχαρωμένα ή στυφά ποτά, έχοντας για παρέα μας έναν όμοιό μας πρόθυμο να τσουγκρίσει το ποτήρι του με το δικό μας και να πει λόγια που θα ήταν η ηχώ της φωνής μας.
Ουδείς, βέβαια, δικαιούται να το ονομάσει αυτό φιλία. Πέστε το αλληλοχρησιμοποίηση προσωπικών ιδιοτήτων, αμοιβαία παροχή υπηρεσιών, φιλία πάντως δεν ήταν, εάν με τον όρο αυτό εννοούμε ένα δεσμό όπου δεν μετρά τι "έχει" κανείς, αλλά τι "είναι". Ποιος είναι πραγματικά αυτός τον οποίο συναντώ, με τον οποίο μ’ αρέσει να συζητώ, να συντρώγω, να πηγαίνω εκδρομές και να χαιρετίζω με το ίδιο αίσθημα ένα τοπίο ή ένα δειλινό; Ο κόμπος βρίσκεται ακριβώς εδώ, στη λέξη: "ίδιο".
Είναι γεγονός ότι πολλοί βιάζονταν να βρουν σ’ ένα άλλο πρόσωπο τα ίδια που εκείνοι ένιωθαν και σκέπτονταν. Ο άλλος προοριζόταν για καθρεφτάκι. Το είχες στην τσέπη σου, το έβγαζες και κοιτούσες τον εαυτό σου. Έτσι εμφανιζόταν ο φίλος. Ήταν ένα γυάλινο πλάσμα όπου πάνω του μπορούσε κανείς να αντικρίσει τα ελαττώματα και τα προτερήματά του και ν’ αναπαυθεί με τη σκέψη ότι αυτή ήταν η πραγματικότητα και η αλήθεια του. Δεν θα άλλαζε, διότι δεν υπήρχε λόγος για ν’ αλλάξει. Αφού ο σωσίας μου δέχεται να τον θεωρώ σωσία μου, θα έχω πάντα ένα καταφύγιο όπου θα τοποθετώ την αξία μου ή και την αναξιότητά μου, χωρίς να χρειάζεται καμιά αναθεώρηση.

Εγχειρίδιο φιλίας με κόστος

Πόση πλήξη έφερναν στους μεταγενέστερους εκείνες οι υποδείξεις μιας περασμένης εποχής για διόρθωση του χαρακτήρα μα»! Ηχούσαν πολύ αυστηρές, πολύ επίπονες. Έμοιαζε τόσο απωθητικό για έναν άνθρωπο που εργαζόταν καθημερινά για να κερδίσει την ζωή του να του λένε πως επιβαλλόταν να εργαστεί επιπλέον, αν και με άλλον τρόπο, εάν ήθελε η ζωή του να είναι πραγματικά πλουσιότερη.
Έπρεπε να είχε και φίλους. Κάποιους που θα συμμετείχαν στις ευτυχέστερες μέρες του, αλλά και στις θλίψεις του και τους κατατρεγμούς. Για να βρει αυτούς τους εταίρους προϋπόθεση ήταν να διαθέσει χρόνο και ενέργεια. Με το ψάξιμο, με τη μελέτη της συμπεριφοράς και, κυρίως, με την τόλμη που απαιτείται ώστε τα λόγια να βγαίνουν με ειλικρίνεια, ο πολύτιμος άγνωστος θα ανασυρόταν μέσα από τη μάζα και θα γινόταν στο εξής σταθερός συνοδοιπόρος.
Ποιός, όμως, μπορούσε να επιδοθεί σ’ αυτήν την αναζήτηση; Μέσα στις λίγες δεκαετίες που προηγήθηκαν της σημερινής καθίζησης, όλες οι ανθρώπινες δυνάμεις απορροφήθηκαν από την εργασία που αγοράζει αντικείμενα, έτσι που και για την φιλία (όπως άλλωστε και για τον έρωτα) ίσχυε ένα είδος εξαγοράς: πλήρωνε κάποιος με τα μέτρια αισθήματά του για να έχει μέτριες σχέσεις.
Το παραπάνω τού κόστιζε πολύ: δεν μπορούσε να ξανοίγεται σε μακρές συζητήσεις, να σκαλίζει ζητήματα, να εξετάζει τις απόψεις του άλλου, να εγκαταλείπει τις δικές του και να χαίρεται που μ’ αυτόν τον συνομιλητή, παρ’ όλο που σε κάτι διαφέρει, σε κάτι πιο σημαντικό συγγενεύει. Το να βρίσκει κανείς τη χαρά του όμοιου μέσα στο ανόμοιο είναι η πεμπτουσία της φιλίας.
Δεν πρόκειται όμως ποτέ για "ανακάλυψη". Δεν ανακαλύπτει κανείς έναν φίλο, όπως ένα κοράλλι στον θαλάσσιο βυθό. Ούτε, όμως, και τον πιάνει με κάποια απόχη, όπως το συνιστούσαν –και το επαναφέρουν και στις μέρες μας– εκείνα τα βιβλιαράκια-συνταγολόγια του ’70 και του ’80 με τη μεγάλη κυκλοφορία: "πώς να κάνετε φίλους". Στο ίδιο σπορ καλούνται και σήμερα οι έχοντες ανάγκη. Δίδονται οδηγίες σε μονόχνωτους, σε αβοήθητους, σε μελαγχολικούς, σε επαγγελματικά υποβιβασμένους. Το μόνο που παραλείπεται να ειπωθεί είναι και το μόνο ουσιώδες: ότι ο μοναδικός τρόπος για ν’ αποκτήσετε φίλο είναι να μπείτε στον κόπο να γίνετε φίλος.