======================
~ΦΤΩΧΟΤΕΡΗ ΓΛΩΣΣΑ ΦΤΩΧΟΤΕΡΗ ΣΚΕΨΗ~
🌿Ο Κορνήλιος Καστοριάδης για τη γλώσσα:
«… Ἄν δέν θέλετε, κύριοι τοῦ ὑπουργείου, νά κάνετε φωνητική ὀρθογραφία, τότε πρέπει νά ἀφήσετε τούς τόνους καί τά πνεύματα, γιατί αὐτοί πού τούς βάλανε ξέρανε τί κάνανε. Δέν ὑπῆρχαν στά ἀρχαῖα ἑλληνικά, γιατί ἀπλούστατα ὑπῆρχαν μέσα στίς ἵδιες τίς λέξεις. Αὐτοί, οἱ Κριαρᾶς καί οἱ ἄλλοι, τά κτήνη τά τετράποδα πού ἔκαναν αὐτές τίς μεταρρυθμίσεις - αὐτό παρακαλῶ νά γραφεῖ στίς ἐφημερίδες - δέν ξέρουν τί εἶναι γλῶσσα. Δέν ξέρουν αὐτό πού γνώριζε ἡ κόρη μου στά τρία της χρόνια. Μάθαινε μία λέξη καί μετά έψαχνε γιά τίς συγγενεῖς της. Αὐτό εἶναι μὶα γλῶσσα. Ἕνα μάγμα, ἕνα πλέγμα ὅπου οἱ λέξεις παράγονται οἱ μέν ἀπό τίς δέ, ὅπου οἱ σημασίες γλιστρᾶνε ἀπό τή μία στήν ἄλλη, εἶναι μία ὀργανική ἐνότητα ἀπό τήν ὀποία δέν μπορεῖς νά βγάλεις καί νά κολλήσεις πράγματα, δυνάμει μίας ψευτοκυβερνήσεως, καθισμένος σ’ ἕνα γραφεῖο στό ὑπουργεῖο Παιδείας. Ἡ κατάργηση τῶν τόνων καί τῶν πνευμάτων εἶναι ἡ κατάργηση τῆς ὀρθογραφίας, πού εἶναι τελικά ἡ κατάργηση τῆς συνέχειας. Ἤδη, τά παιδιά δέν μποροῦν νά καταλάβουν Καβάφη, Σεφέρη, Ἐλύτη, γιατί αὐτοί εἶναι γεμάτοι ἀπό τόν πλοῦτο τῶν ἀρχαίων Ἑλληνικῶν. Δηλαδή, πᾶμε νά καταστρέψουμε ὅ,τι κτίσαμε. Αὐτή εἶναι ἡ δραματική μοῖρα τοῦ σύγχρονου Ἑλληνισμοῦ.»🖋️
Όπως μας υπενθύμιζει ο ομολογουμένως σημαντικός φιλόσοφος του περασμένου αιώνα Κορνήλιος Καστοριάδης, η γλώσσα δεν είναι απλώς ένα σύστημα κανόνων αλλά ένα ζωντανό πλέγμα όπου οι λέξεις γεννιούνται η μία από την άλλη, και οι σημασίες γλιστράνε από τη μία στην άλλη, δημιουργώντας ένα οργανικό δίκτυο νοήματος. Η ιστορία πρώτη μας δείχνει ότι κοινωνίες με πλούσια γλωσσική παράδοση από την αρχαία Αθήνα μέχρι τη βυζαντινή γραμματεία κατόρθωσαν να αναπτύξουν φιλοσοφία, επιστήμη, λογοτεχνία και πολιτισμό ακριβώς επειδή η γλώσσα τους ήταν ζωντανή και βαθιά.
Σήμερα, η λεξιπενία απλώνεται σιωπηρά μέσα από τα γρήγορα μηνύματα, τα emoji, τη συντομογραφία, την επιφανειακή επαφή με τα βιβλία και την αναπαραγωγή έτοιμων φράσεων χωρίς κατανόηση. Αυτό δεν είναι απλώς εκπαιδευτικό πρόβλημα είναι πολιτιστικό και ψυχικό,η φτώχεια της γλώσσας σημαίνει φτώχεια της συλλογικής μνήμης, της κριτικής σκέψης και της δημιουργικότητας. Όταν η γλώσσα περιορίζεται, περιορίζεται και ο τρόπος που σκεφτόμαστε, ο τρόπος που ονειρευόμαστε, ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω μας.
Όπως έλεγε πολύ εύστοχα ο Καστοριάδης, η γλώσσα δεν μπορεί να υποκατασταθεί από επιφανειακά σχήματα ή έτοιμες φράσεις αφού είναι η ίδια η μήτρα της σκέψης μας. Όσο λιγότερες λέξεις γνωρίζουμε και χρησιμοποιούμε, τόσο φτωχότερη γίνεται η ικανότητά μας να κατανοήσουμε τον κόσμο, να εκφράσουμε περίπλοκα συναισθήματα, να ονειρευτούμε και να δημιουργήσουμε.
Η μεγάλη πρόκληση της εποχής μας λοιπόν είναι να ξαναγεννήσουμε την αγάπη για τις λέξεις, να τις διδάξουμε και να τις καλλιεργήσουμε, ώστε η σκέψη μας να παραμένει πλούσια, ζωντανή και ελεύθερη. Όπως ο Καστοριάδης προειδοποιούσε, η φτώχεια της γλώσσας είναι φτώχεια της ίδιας της ανθρώπινης συνέχειας και η ανθρωπιά μας κινδυνεύει όσο η γλώσσα φτωχαίνει.🌿






