Τρίτη 17 Φεβρουαρίου 2026

Περί Των Σχέσεων Γλώσσας & Σκέψη

 

======================

 ~ΦΤΩΧΟΤΕΡΗ ΓΛΩΣΣΑ ΦΤΩΧΟΤΕΡΗ ΣΚΕΨΗ~
🌿Ο Κορνήλιος Καστοριάδης για τη γλώσσα:
«… Ἄν δέν θέλετε, κύριοι τοῦ ὑπουργείου, νά κάνετε φωνητική ὀρθογραφία, τότε πρέπει νά ἀφήσετε τούς τόνους καί τά πνεύματα, γιατί αὐτοί πού τούς βάλανε ξέρανε τί κάνανε. Δέν ὑπῆρχαν στά ἀρχαῖα ἑλληνικά, γιατί ἀπλούστατα ὑπῆρχαν μέσα στίς ἵδιες τίς λέξεις. Αὐτοί, οἱ Κριαρᾶς καί οἱ ἄλλοι, τά κτήνη τά τετράποδα πού ἔκαναν αὐτές τίς μεταρρυθμίσεις - αὐτό παρακαλῶ νά γραφεῖ στίς ἐφημερίδες - δέν ξέρουν τί εἶναι γλῶσσα. Δέν ξέρουν αὐτό πού γνώριζε ἡ κόρη μου στά τρία της χρόνια. Μάθαινε μία λέξη καί μετά έψαχνε γιά τίς συγγενεῖς της. Αὐτό εἶναι μὶα γλῶσσα. Ἕνα μάγμα, ἕνα πλέγμα ὅπου οἱ λέξεις παράγονται οἱ μέν ἀπό τίς δέ, ὅπου οἱ σημασίες γλιστρᾶνε ἀπό τή μία στήν ἄλλη, εἶναι μία ὀργανική ἐνότητα ἀπό τήν ὀποία δέν μπορεῖς νά βγάλεις καί νά κολλήσεις πράγματα, δυνάμει μίας ψευτοκυβερνήσεως, καθισμένος σ’ ἕνα γραφεῖο στό ὑπουργεῖο Παιδείας. Ἡ κατάργηση τῶν τόνων καί τῶν πνευμάτων εἶναι ἡ κατάργηση τῆς ὀρθογραφίας, πού εἶναι τελικά ἡ κατάργηση τῆς συνέχειας. Ἤδη, τά παιδιά δέν μποροῦν νά καταλάβουν Καβάφη, Σεφέρη, Ἐλύτη, γιατί αὐτοί εἶναι γεμάτοι ἀπό τόν πλοῦτο τῶν ἀρχαίων Ἑλληνικῶν. Δηλαδή, πᾶμε νά καταστρέψουμε ὅ,τι κτίσαμε. Αὐτή εἶναι ἡ δραματική μοῖρα τοῦ σύγχρονου Ἑλληνισμοῦ.»🖋️
Όπως μας υπενθύμιζει ο ομολογουμένως σημαντικός φιλόσοφος του περασμένου αιώνα Κορνήλιος Καστοριάδης, η γλώσσα δεν είναι απλώς ένα σύστημα κανόνων αλλά ένα ζωντανό πλέγμα όπου οι λέξεις γεννιούνται η μία από την άλλη, και οι σημασίες γλιστράνε από τη μία στην άλλη, δημιουργώντας ένα οργανικό δίκτυο νοήματος. Η ιστορία πρώτη μας δείχνει ότι κοινωνίες με πλούσια γλωσσική παράδοση   από την αρχαία Αθήνα μέχρι τη βυζαντινή γραμματεία  κατόρθωσαν να αναπτύξουν φιλοσοφία, επιστήμη, λογοτεχνία και πολιτισμό ακριβώς επειδή η γλώσσα τους ήταν ζωντανή και βαθιά.
Σήμερα, η λεξιπενία απλώνεται σιωπηρά μέσα από τα γρήγορα μηνύματα, τα emoji, τη συντομογραφία, την επιφανειακή επαφή με τα βιβλία και την αναπαραγωγή έτοιμων φράσεων χωρίς κατανόηση. Αυτό δεν είναι απλώς εκπαιδευτικό πρόβλημα είναι πολιτιστικό και ψυχικό,η φτώχεια της γλώσσας σημαίνει φτώχεια της συλλογικής μνήμης, της κριτικής σκέψης και της δημιουργικότητας. Όταν η γλώσσα περιορίζεται, περιορίζεται και ο τρόπος που σκεφτόμαστε, ο τρόπος που ονειρευόμαστε, ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω μας.
Όπως έλεγε πολύ εύστοχα ο Καστοριάδης, η γλώσσα δεν μπορεί να υποκατασταθεί από επιφανειακά σχήματα ή έτοιμες φράσεις αφού είναι η ίδια η μήτρα της σκέψης μας. Όσο λιγότερες λέξεις γνωρίζουμε και χρησιμοποιούμε, τόσο φτωχότερη γίνεται η ικανότητά μας να κατανοήσουμε τον κόσμο, να εκφράσουμε περίπλοκα συναισθήματα, να ονειρευτούμε και να δημιουργήσουμε.
Η μεγάλη πρόκληση της εποχής μας λοιπόν είναι να ξαναγεννήσουμε την αγάπη για τις λέξεις, να τις διδάξουμε και να τις καλλιεργήσουμε, ώστε η σκέψη μας να παραμένει πλούσια, ζωντανή και ελεύθερη. Όπως ο Καστοριάδης προειδοποιούσε, η φτώχεια της γλώσσας είναι φτώχεια της ίδιας της ανθρώπινης συνέχειας και η ανθρωπιά μας κινδυνεύει όσο η γλώσσα φτωχαίνει.🌿

Πέμπτη 12 Φεβρουαρίου 2026

Τρία κοινωνικά προβλήματα μέσα από τρία βιβλία

 ΛΑΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ 

Ένας από τους τρόπους με τους οποίους μπορείτε να σκέπτεστε για τα προβλήματα που σας απασχολούν στο πλαίσιο της κοινωνικής ζωής σας είναι να αναρωτηθείτε “ποιος ωφελείται από τα προβλήματα που έχετε”. Τα δικά σας προβλήματά είναι “λύσεις” για κάποια μέλη του κοινωνικού κατεστημένου, στο πλαίσιο των δικών τους υπολογισμών.

Κυριακή 4 Ιανουαρίου 2026

"Πάτωσαν" οι Έλληνες μαθητές στις διεθνείς εξετάσεις PISA του ΟΟΣΑ

  Της Ελευθερίας Πιπεροπούλου

Απογοητευτικά για την Ελλάδα ήταν τα αποτελέσματα του διαγωνισμού PISA 2022 που ανακοίνωσε πριν από λίγο ο ΟΟΣΑ, με τους Έλληνες μαθητές να καταγράφουν επιδόσεις χαμηλότερες του μέσου όρου του Οργανισμού και από τις χαμηλότερες επιδόσεις στην Ευρώπη. ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ

Σάββατο 18 Οκτωβρίου 2025

To άρθρο της ημέρας... (18-10-2025)

ΠΑΤΡΙΔΑ ΓΗ του ΓΙΑΝΝΗ ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΗ


 Από το βιβλίο του ΓΙΑΝΝΗ ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΗ

 "Τα παλικάρια τα παλιά" - και άλλα διηγήματα

σελ. 133.

ΣΗΜ. Το τραγικό αυτό περιστατικό συνέβηκε αληθινά στο χωριό Καστανιά της Υπάτης, τον Αύγουστο του 1845. Ο συγγρ. φύλαξε και το όνομα του άμοιρου Αγαλίδη που σκοτώθηκε και τις λεπτομέρειες του φόνου δανεισμένες από απόκομμα εφημερίδας της εποχής. Γνωστό είναι πως η πέρα από το Σπερχειό Φθιωτική γη θεωρήθηκε από τη διπλωματία πως έπρεπε να μείνει στους ιδιοχτήτες της Τούρκους, αφού η επαρχία δεν είχε κυριευτεί με τα όπλα, κατά τον Αγώνα. Έτσι οι Τούρκοι την πουλήσανε με το δικαίωμά τους.

ΠΑΤΡΙΔΑ ΓΗ

Δευτέρα 13 Οκτωβρίου 2025

Η Τεχνητή Νοημοσύνη στην εκπαίδευση: Χρήσιμο εργαλείο ή δίκοπο μαχαίρι;

Η Τεχνητή Νοημοσύνη βρίσκεται πλέον παντού. Εντοπίζει καρκινικά κύτταρα, αναπτύσει συστήματα πλογήσεις στο διάστημα, αναβιώνει νεκρές γλώσσες και μας βοηθάει να αποφασίσουμε τι χρώμα να βάψουμε το σαλόνι μας. Στη συνέντευξη που έδωσε στο Liberal.gr και τη Μαρία Κέντη Κρανιδιώτη, η καθηγήτρια Νομικής της Οξφόρδης, Ρεμπέκα Γουίλιαμς, συζητάει για τον χρήση και τον ρόλο της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαίδευση. 

Ακολουθεί η συνέντευξη:

Πώς χρησιμοποιείται, λοιπόν η Τεχνητή Νοημοσύνη στα μαθήματα κορυφαίων πανεπιστημίων όπως η Οξφόρδη και το Κέιμπριτζ;

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ 

Υπάρχουν δύο απαντήσεις σε αυτό. Η γενική απάντηση, είναι ότι σε όλα τα συνηθισμένα μαθήματα καθώς και στο πρόγραμμα σπουδών της νομικής, αυτή τη στιγμή παλεύουμε με αυτό. Προσπαθούμε να βρούμε ποια είναι η καλύτερη προσέγγιση και ποια καθοδήγηση να δώσουμε στους φοιτητές μας. 

Κυρίως, αυτό που κάναμε ήταν μια στροφή πίσω στα διαγωνίσματα με αυτοπρόσωπη παρουσία, σε αίθουσες εξετάσεων, χρησιμοποιώντας υπολογιστές που έχουν περιορισμούς και δεν επιτρέπουν την πρόσβαση μηχανές αναζήτησης ή Chatbots. Αυτό γίνεται εν μέρει για να προστατεύσουμε την ακεραιότητα των πτυχίων μας βραχυπρόθεσμα. Αυτό που λέμε στους φοιτητές είναι ότι για τις γραπτές εργασίες κατά τη διάρκεια της χρονιάς, μπορούν να χρησιμοποιήσουν ό,τι βοηθήματα θέλουν. Aν βρουν τα AI εργαλεία χρήσιμα, τότε υπέροχα. Τους ενθαρρύνουμε να πειραματιστούν με το ΑΙ και να δουν τι μπορούν να κάνουν. 

Κυριακή 28 Σεπτεμβρίου 2025

Η ΑΙ στην εκπαίδευση: Επανάσταση ή Κίνδυνος;

 

 Η εισαγωγή της τεχνητής νοημοσύνης (AI) στα σχολεία των ΗΠΑ αλλάζει ριζικά τον τρόπο διδασκαλίας και μάθησης, προκαλώντας ενθουσιασμό, αλλά και ανησυχίες. Σε μια τάξη δημοτικού στο Έβανς του Κολοράντο, ο καθηγητής Nate Fairchild χρησιμοποιεί το MagicSchool, εργαλείο AI που βασίζεται σε μοντέλα μεγάλων εταιρειών όπως η OpenAI και η Google, για να βοηθήσει τους μαθητές του να συνοψίσουν τα απομνημονεύματα του Ελί Βίζελ. Σε μια πρωτότυπη άσκηση, προτείνει στους μαθητές να συνομιλήσουν με ένα chatbot που υποδύεται τον Βίζελ. "Μοιάζει περίεργο;" αναρωτιέται ο ίδιος, ενθαρρύνοντας τους μαθητές να του αναφέρουν τυχόν προβλήματα. ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ