Μιχάλης Μπλέτσας: Το μέλλον είναι στην τεχνολογία όσο λάδι και αν παράγουμε

Ο διευθυντής πληροφορικής του ΜΙΤ Μιχάλης Μπλέτσας σε μια εκ βαθέων συζήτηση μιλά για όλους και για όλα. Την πολιτική και τα αίτια της κρίσης, τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Αλέξη Τσίπρα, το θεσμικό κενό που χαντακώνει την Ελλάδα και αποτρέπει επενδύσεις, την 4η Βιομηχανική επανάσταση και την επόμενη μέρα της χώρας μας. Μια συνέντευξη που ανοίγει παράθυρο στο μέλλον μας…
«Το μεγάλο διακύβευμα είναι να γίνουμε μια κανονική δυτική χώρα με θεσμούς για να μην έχουμε τα ίδια προβλήματα συνεχώς» υποστηρίζει ο διευθυντής Πληροφορικής στο Media Lab του MIT, μιλώντας στον Φιλελεύθερο και σημείωσε ότι «υπήρξε κατασπατάληση των κεφαλαίων που εξασφάλισε η είσοδός μας στο ευρώ».
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η ελληνική κρίση είναι αποτέλεσμα δύο αιτιών. Αφενός έχουμε το δομικό πρόβλημα ότι η ελληνική οικονομία ήταν μια οικονομία χαμηλής παραγωγικότητας με διαρθρωτικά προβλήματα. Αφετέρου, σε αυτό το στραβό κλήμα ήρθε να προστεθεί και ένας πολύ πεινασμένος γάιδαρος, ο οποίος λεγόταν δημοσιονομικός εκτροχιασμός
«Όσο λάδι και να βγάλεις, σε σχέση με αυτούς που παράγουν εκατομμύρια τσιπάκια υπάρχει ένα ζήτημα», λέει δίχως ίχνος αστεϊσμού ο Μιχάλης Μπλέτσας, σε μια προσπάθεια να περιγράψει τις αιτίες που η Ελλάδα οδηγήθηκε στην κρίση.
Και συνεχίζει με αναφορές στο άσυλο και την κατάσταση στα ελληνικά πανεπιστήμια λέγοντας ότι «δεδομένης της παραβατικότητας, που αποτελεί πια κανόνα στα ελληνικά πανεπιστήμια, θα έπρεπε να υπάρχουν παραρτήματα αστυνομικών τμημάτων μέσα στα πανεπιστήμια» σημειώνοντας ταυτόχρονα  ότι το άσυλο αποτελεί προσβολή για το δημοκρατικό πολίτευμα.
Τέλος μιλά για τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Αλέξη Τσίπρα και δηλώνει ότι «από τη μια πλευρά έχουμε έναν πολύ μορφωμένο, μετριοπαθή πολιτικό, έναν σκεπτόμενο άνθρωπο. Και από την άλλη έναν πρώην πρόεδρο δεκαπενταμελούς, καιροσκόπο, χωρίς κανένα όραμα, ο οποίος καβάλησε ένα συγκυριακό κύμα που πίστευε ότι θα διατηρηθεί για πολύ καιρό, χωρίς κανένα σχέδιο».
«Ο κ. Τσίπρας» τονίζει «δεν μπόρεσε ούτε τον ρόλο του αντιμνημονιακού να παίξει σωστά, γιατί για να το κάνεις πρέπει να καταλαβαίνεις και πέντε πράγματα». 
Συνέντευξη στον Γιάννη Παλιούρη
-O κόσμος αλλάζει ταχύτατα λόγω της υιοθέτησης σύγχρονων τεχνολογιών. Ωστόσο, δύο πρόσφατες έρευνες από τον ΟΟΣΑ και την ΕΥ, δείχνουν ότι η Ελλάδα μένει πίσω. Κινδυνεύουμε να χάσουμε και αυτό το τρένο ή θα προλάβουμε έστω και το τελευταίο βαγόνι;
Δυστυχώς έχουμε παράδοση να χάνουμε τα τρένα. Απαιτείται συνδυασμένη προσπάθεια στα πρότυπα της Εσθονίας, που από το τίποτα έχει βρεθεί πλέον στην πρωτοπορία των τεχνολογικών εφαρμογών, ειδικά στη Δημόσια Διοίκηση. Το ελπιδοφόρο είναι ότι υπάρχουν νησίδες αριστείας και καινοτομίας στη χώρα.
Πρόκειται για μια στρατηγική επιλογή που συνίσταται στο εξής δίλημμα: θα επιδοτήσουμε την τεχνολογία ή θα επιδοτήσουμε τα «σίγουρα»; Συνήθως επιλέγουμε το δεύτερο. Είναι ζήτημα που έχει να κάνει με το γενικότερο πρόβλημα των επενδύσεων στη χώρα μας.
-Μιλάμε για την τροχοπέδη που θέτει η υψηλή φορολογία στην έλευση επενδύσεων;
Όλοι έτσι νομίζουν, αλλά όχι. Τα επιχειρηματικά κεφάλαια που θέλουν να επενδύσουν στην τεχνολογία, συνήθως επιλέγουν εταιρείες που έχουν τη νομική έδρα τους σε κάποια άλλη χώρα. Και αυτό γιατί το βασικό πρόβλημα είναι ο ρυθμός απόδοσης δικαιοσύνης. Όταν μια εταιρεία έχει κάποια νομική διένεξη, κάτι που συμβαίνει συχνά στο επιχειρείν, θέλει να λύσει αυτή τη διένεξη γρήγορα, σε κάποιο μέρος όπου το Δίκαιο είναι προβλέψιμο. Από τη στιγμή που ακόμα και μια απλή αστική διαφορά στην Ελλάδα μπορεί να πάρει και 5 χρόνια για να λυθεί, μην περιμένουμε να έρθουν λεφτά.
-Έχετε καταλήξει στις αιτίες που μας οδήγησαν στην κρίση;
Η ελληνική κρίση είναι αποτέλεσμα δύο αιτιών. Αφενός έχουμε το δομικό πρόβλημα ότι η ελληνική οικονομία ήταν μια οικονομία χαμηλής παραγωγικότητας με διαρθρωτικά προβλήματα, η οποία δεν μπορούσε να υποστηρίξει ένα βιοτικό επίπεδο που αντιστοιχούσε στις πιο ανεπτυγμένες χώρες του κόσμου. Όσο λάδι και να βγάλεις, σε σχέση με τα εκατομμύρια τσιπάκια που παράγουν άλλοι υπάρχει ένα ζήτημα.
Αφετέρου, σε αυτό το στραβό κλήμα ήρθε να προστεθεί και ένας πολύ πεινασμένος γάιδαρος, ο οποίος λεγόταν δημοσιονομικός εκτροχιασμός. Ειδικά από το 2007 τα έξοδα του ελληνικού Δημοσίου εκτινάχθηκαν την ίδια στιγμή που τα φορολογικά έσοδα έμειναν σταθερά ή μειώθηκαν. Σε μια χώρα που βασίζεται σε δανεικά, αυτό είναι θανάσιμο, αφού χάνεις αμέσως την αξιοπιστία σου. Έτσι, ο γάιδαρος έφαγε το στραβό κλήμα.
- Έχουμε καταλάβει τι συνέβη;
Όχι, δεν νομίζω, αν είχαμε καταλάβει θα είχαμε βγει από τα μνημόνια, όπως οι υπόλοιπες χώρες που βρέθηκαν σε αυτή τη θέση. Θα ήταν ευχής έργον κάποιοι να είχαν πει την αλήθεια και να είχαν αναλάβει τις ευθύνες τους πολύ πιο νωρίς. Η είσοδός μας στο ευρώ μας έδωσε πρόσβαση σε φθηνό χρήμα με το οποίο θα μπορούσαμε να τακτοποιήσουμε παλιά χρέη, αλλά και να επενδύσουμε παραγωγικά. Εμείς τα φάγαμε στην κατανάλωση, τα κάναμε συντάξεις και κατανάλωση.
- Γιατί, όμως, συνέβη αυτό;
Το βασικό πρόβλημα είναι το θεσμικό μας πλαίσιο ή για την ακρίβεια η απουσία του. Κανένας δεν ξέρει τι του ξημερώνει, τα πάντα αλλάζουν… έτσι. Ακόμα και αυτό που λέμε «διαπλοκή» δεν είναι παρά μια κάλυψη στο κενό αυτό. Ο πολίτης ξέρει ότι δεν μπορεί να βασιστεί στους θεσμούς για να κάνει τη δουλειά του και έτσι επιλέγει να βασιστεί σε… προσωπικές σχέσεις. Αυτό είναι το μεγάλο διακύβευμα πλέον. Να γίνουμε μια κανονική δυτική χώρα με θεσμούς για να μην έχουμε τα ίδια προβλήματα συνεχώς.
Επιπλέον, είμαστε μια κοινωνία που πέρασε γρήγορα από τη φτώχεια και την υπανάπτυξη στο κλαμπ των πιο αναπτυγμένων χωρών του πλανήτη. Δεν είναι εύκολο να διαχειριστείς κάτι τέτοιο.
Φυσικά υπάρχει και η νοοτροπία που θέλει ένα κράτος ρυθμιστή, που απαγορεύει τα πάντα εκτός από αυτά που επιτρέπονται… ρητώς. Πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το άρθρο 16, το οποίο δεν υπάρχει πουθενά αλλού στον κόσμο…

«Το άσυλο είναι προσβολή για το πολίτευμα»

- Το άρθρο 16, τα ιδιωτικά πανεπιστήμια και το άσυλο είναι μια τεράστια συζήτηση που κρατά χρόνια… 
Το άσυλο έπρεπε να έχει καταργηθεί χθες. Δεδομένης της παραβατικότητας, που αποτελεί πια κανόνα στα ελληνικά πανεπιστήμια, θα έπρεπε να υπάρχουν παραρτήματα αστυνομικών τμημάτων μέσα στα πανεπιστήμια. Παράδειγμα το ΑΠΘ και το ΕΜΠ, που έχουν μετατραπεί σε άντρο διακίνησης ναρκωτικών και μπαχαλάκηδων, αντίστοιχα. Το άσυλο είναι προσβολή για το πολίτευμα. Είναι σαν να λέμε ότι έξω υπάρχει χούντα.
Όσον αφορά το άρθρο 16, είμαι ξεκάθαρα υπέρ της αναθεώρησης. Γιατί να έχεις ιδιωτικά σχολεία και να απαγορεύεις τα ιδιωτικά πανεπιστήμια; Γιατί να εμποδίζεις τους ανθρώπους που φοιτούν σε αυτά; Η δουλειά της όποιας κυβέρνησης, ανεξαρτήτως πού στέκεται ιδεολογικά, είναι να φροντίζει για τα πανεπιστήμια που είναι ανοικτά σε όλους, όχι να εμποδίζει τα υπόλοιπα.
- Πάντως, είχαν γίνει κάποιες προσπάθειες στο παρελθόν… 
Υπήρξε ο νόμος Διαμαντοπούλου, αλλά η αστυνομία ποτέ δεν τον εφάρμοσε. Η αστυνομία πρέπει να επεμβαίνει άμεσα και αυτεπάγγελτα όταν γίνονται παρανομίες. Αυτά τα φαινόμενα που μπαίνουν τριάντα άτομα μέσα στη Σύγκλητο και δέρνουν καθηγητές, δεν γίνονται πουθενά στον κόσμο. Το ελπιδοφόρο είναι ότι οι ίδιοι οι φοιτητές δεν ανέχονται πια αυτά τα φαινόμενα. Στην πλειονότητά τους ζητάνε ένα ανοιχτό πανεπιστήμιο που λειτουργεί.
- Μεγάλη συζήτηση γίνεται και για την αριστεία… 
Το επίπεδο των φοιτητών, δυστυχώς, πέφτει και αυτό είναι μια ιδεολογική επιδίωξη των ανθρώπων που μας κυβερνούν. Αλλά για την υπόλοιπη κοινωνία είναι καταστροφικό. Όταν με την ενοποίηση που κάνεις ανακατεύεις φοιτητές ΑΕΙ με φοιτητές ΤΕΙ, αντί για την αριστεία επιδιώκεις την ισοπέδωση προς τα κάτω. Πλέον, όμως, το να έχεις καλά πανεπιστήμια δεν είναι κάποιου είδους πολυτέλεια, αλλά όρος επιβίωσης για ολόκληρη την κοινωνία.
- Ουσιαστικά περιγράφετε μία συνθήκη όπου η Παιδεία καθίσταται προτεραιότητα. 
Οφείλουμε να βάλουμε κάποιες προτεραιότητες ως κοινωνία και ως κράτος. Στην Ελλάδα η προτεραιότητα που έθετε πάντοτε το πολιτικό σύστημα ήταν οι συντάξεις. Διότι αυτές είναι λεφτά στην τσέπη. Άμεση ανταποδοτικότητα στην ψήφο. Το να επενδύσεις στην Παιδεία ή την Υγεία, αυτό συνεπάγεται μακροπρόθεσμο όφελος. Θα σου πει ο άλλος, «δεν είμαι τώρα άρρωστος». Αντίστοιχα, με το να μην έχεις παιδικούς σταθμούς -και είναι προς τιμήν του Κυριάκου Μητσοτάκη που δεσμεύτηκε να λύσει το συγκεκριμένο θέμα- κρατάς τις γυναίκες εκτός αγοράς εργασίας. Πρόκειται για θεμελιώδη θέματα που μάλιστα αναδεικνύουν την «αναπηρία» της Κεντροαριστεράς...
- Δηλαδή; 
Η Κεντροαριστερά στην Ελλάδα δεν θέλει να βάλει προτεραιότητες. Για παράδειγμα, η αξιολόγηση θα έπρεπε να είναι σημαία της Κεντροαριστεράς. Σε μια περίοδο ισχνών αγελάδων, το πρώτο -το πρώτο όμως- πράγμα που θα έπρεπε να σκέφτεσαι είναι πώς το κάθε ευρώ θα έχει τη μέγιστη δυνατή απόδοση. Δεν το κάνουν και γι’ αυτό έχουν πάθει παράλυση. Άλλο παράδειγμα, οι συντάξεις. «Να πειράξω τις συντάξεις; Όχι!». Έτσι πορεύτηκαν επί πενήντα χρόνια. Όλα μαζί ή τίποτα. Έτσι σκέφτονται.
Όταν μεγαλώνει η οικονομία είναι όλα εύκολα, γι’ αυτό η Σοσιαλδημοκρατία στην Ευρώπη ήταν πολύ επιτυχημένη μετά τον πόλεμο. Όμως, αναπόφευκτα κάποια στιγμή φτάνεις σε κάποιο πλατό. Στα δύσκολα, στη στενωπό φαίνεται ο καλός ο καπετάνιος. Πλέον, όμως, όταν ο μέσος όρος ζωής έχει αυξηθεί τόσο πολύ και η υπογεννητικότητα είναι γεγονός, το συνταξιοδοτικό κινδυνεύει να τιναχθεί στον αέρα.
-Πιστεύετε ότι θα μπορούσαμε να είχαμε λύσει το συνταξιοδοτικό; 
Η Ελλάδα έχασε μια τεράστια ευκαιρία να λύσει το συνταξιοδοτικό το 2000, με τον Γιαννίτση. Τεράστια ευκαιρία. Αλλά τότε βγήκαν όλοι στους δρόμους, ανεξαιρέτως. Πλέον υπάρχει ανάγκη ενός Εθνικού Συμβολαίου που θα ξεκαθαρίζει τις προτεραιότητες: Είναι προτεραιότητα να πληρώνεις συντάξεις ανθρώπων που βγήκαν στη σύνταξη στα «πενηντακάτι», συντάξεις οι οποίες δεν ανταποκρίνονται στις εισφορές ή πρέπει να επενδύσουμε τους υφιστάμενους πόρους στην επόμενη μέρα;
- Πριν από λίγες εβδομάδες διεξήχθησαν ευρωεκλογές. Πώς αξιολογείτε τα αποτελέσματα; 
Έδειξαν ότι ο κόσμος μάλλον κατάλαβε ότι ο… γάιδαρος δεν πετάει. Βέβαια, όσοι εξακολουθούν να επιμένουν, έχουν να ακουμπήσουν αφενός στον κ. Βαρουφάκη, αφετέρου στον κ. Βελόπουλο, γιατί τώρα έχουμε και τους «πουτινικούς». Η ψήφος στις εθνικές εκλογές στον Γ. Βαρουφάκη είναι κρίσιμη πάντως. Εκεί θα δούμε πόσοι πραγματικά εξακολουθούν να πιστεύουν ότι ο γάιδαρος πετάει. Από την άλλη, με στενοχώρησε το γεγονός ότι δεν μπήκαν καινούργια πρόσωπα στο Ευρωκοινοβούλιο. Μάλιστα, αν δεν υπήρχε και ο «νεατερντάλειος» συμπατριώτης μου κ. Πολάκης, δεν θα είχε εκλεγεί τόσο πανηγυρικά ούτε ο κ. Κυμπουρόπουλος.
-Ακολουθούν, όμως, εθνικές εκλογές όπου θα συγκρουστούν δύο πολιτικοί αρχηγοί με μεγάλες ιδεολογικές διαφορές μεταξύ τους, ίσως τις μεγαλύτερες που είχαν πολιτικοί αρχηγοί στη Μεταπολίτευση. Τι πιστεύετε για τον κ. Μητσοτάκη και τον κ. Τσίπρα; 
Δεν τίθεται καν θέμα σύγκρισης. Από τη μια πλευρά έχουμε έναν πολύ μορφωμένο, μετριοπαθή πολιτικό, έναν σκεπτόμενο άνθρωπο. Και από την άλλη έναν πρώην πρόεδρο δεκαπενταμελούς, καιροσκόπο, χωρίς κανένα όραμα, ο οποίος καβάλησε ένα συγκυριακό κύμα που πίστευε ότι θα διατηρηθεί για πολύ καιρό, χωρίς κανένα σχέδιο. Ο κ. Τσίπρας δεν μπόρεσε ούτε τον ρόλο του αντιμνημονιακού να παίξει σωστά, γιατί για να το κάνεις πρέπει να καταλαβαίνεις και πέντε πράγματα.
- Κλείνοντας τη συζήτησή μας θα ήθελα να ρωτήσω ποια κατά τη γνώμη σας θα είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για την ανθρωπότητα τα επόμενα χρόνια. 
Το περιβάλλον και οι ανισότητες. Ειδικότερα σε ό,τι αφορά τον δυτικό κόσμο, θα υποφέρει πολύ από την παρακμή της Ευρώπης. Μια πολιτική και εθνικιστική παρακμή. Είναι κάτι που πρέπει να αλλάξουμε τώρα, γιατί κινδυνεύουμε να γίνουμε κομπάρσοι, μια Ντίσνεϊλαντ που θα την επισκέπτονται για να δουν τα αρχαία ερείπια. Ισχύς εν τη ενώσει είναι ο μόνος δρόμος.
-Είστε φεντεραλιστής να υποθέσω. 
Πολύ, στο συγκεκριμένο θέμα. Δεν μπορούμε διαφορετικά. Και εν πάση περιπτώσει ας μην ξεχνάμε ότι ξεκινήσαμε από κάποιες κοινές αξίες. Το κοινωνικό δίχτυ προστασίας, η ιατρική περίθαλψη για όλους, η μόρφωση για όλους, ο έλεγχος της οπλοφορίας και της οπλοκατοχής, η ελευθερία των γυναικών να κάνουν ό,τι θέλουν με το σώμα τους κ.λπ. Αυτά είναι κατακτήσεις της Ευρώπης, ενώ στην Αμερική είναι ακόμα θέματα συζήτησης. Αυτό μου δίνει ελπίδες ότι μπορούμε να προχωρήσουμε.
-Οπότε, εκτός από φεντεραλιστής και αισιόδοξος; 
Μακροχρόνια ναι, βραχυπρόθεσμα όχι. Τα πράγματα θα γίνουν χειρότερα πριν καλυτερεύσουν, με περίεργους τύπους σαν τον Ορμπάν.
-Πιστεύετε ότι το μεταναστευτικό έχει παίξει ρόλο σε αυτή τη στροφή; 
Καταλυτικό. Προσέξτε, καταλυτικό, όχι ουσιαστικό. Ουαί και αλίμονο αν ένα εκατομμύριο μετανάστες μπορούσαν να τινάξουν στον αέρα την Ευρώπη. Ωστόσο, λειτούργησε σαν καταλύτης που έβγαλε στην επιφάνεια ένα σωρό άλλα πράγματα που μαζεύονταν: τις ανισότητες και το γεγονός ότι η μεγάλη επιτάχυνση που έφερε η παγκοσμιοποίηση συμπιέζει τη μεσαία τάξη. Κάνει τους νικητές ολοένα και πιο αποδοτικούς και αφήνει πίσω όλους τους υπόλοιπους.
-Γιατί η Ευρώπη πιάστηκε απροετοίμαστη στο νέο τοπίο που αναδύθηκε; 
Δεν μπορούσε να μην πιαστεί απροετοίμαστη. Έπρεπε να είχε μια κοινή πολιτική, που δεν είχε. Έχει, υποτίθεται, μια υποτυπώδη κοινή εξωτερική πολιτική, προσπαθούμε να κάνουμε μια κοινή αμυντική πολιτική, στο μεταναστευτικό δεν υπήρξε ποτέ μια γλώσσα… Τα μεγάλα προβλήματα θέλουν συλλογικές αποφάσεις. Και φυσικά οι Γερμανοί δεν μπορούν ακόμα να δεχτούν ότι αν είσαι φεντεραλιστής υπάρχουν μεταφορές χρημάτων από τους πιο πλούσιους στους πιο φτωχούς.
Σημειωτέον, ότι οι νικητές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου βοήθησαν τη Γερμανία να σταθεί στα πόδια της, έχοντας μάθει από τα λάθη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ας πάμε όλοι μαζί παρακάτω, ο κόσμος μαθαίνει άλλωστε από τα λάθη του. Πιστεύω ότι θα τα καταφέρουμε, αλλά είναι μια αργή διαδικασία. Έχουμε κάποια προβλήματα, θα τα φτιάξουμε. Άλλωστε μηχανικός είμαι, έτσι σκέφτομαι…

Η Μηχανική Μάθηση ανοίγει νέους ορίζοντες

- Να περάσουμε στο δικό σας επιστημονικό πεδίο; Βρίσκεται υπό εξέλιξη μια νέα επανάσταση, στο πλαίσιο της οποίας πεδία όπως το Industry 4.0, η Τεχνητή Νοημοσύνη φέρνουν κοσμογονικές αλλαγές. Βρισκόμαστε ενώπιον απειλών ή ενώπιον ευκαιριών;
Κυρίως πρόκειται για ευκαιρία. Η Τεχνητή Νοημοσύνη όπως την εννοούμε σήμερα πρόκειται για Μηχανική Μάθηση, που προσπαθεί να εξάγει χρήσιμη γνώση μέσα από έναν τεράστιο όγκο δεδομένων, τα οποία δεν μπορούμε να αναλύσουμε διαφορετικά. Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι μια αναγκαιότητα σήμερα. Η δική μου άποψη είναι ότι ο τομέας στον οποίο η Τεχνητή Νοημοσύνη θα προσφέρει τις μεγαλύτερες δυνατότητες είναι η Υγεία. Σε αυτό τον τομέα μπορείς να συμπληρώσεις τον άνθρωπο, να δώσεις μεγαλύτερες δυνατότητες στον γιατρό, ενώ παράλληλα μπορείς να επιταχύνεις διαδικασίες και να ρίξεις το κόστος.
- Κεντρικό ερώτημα που συνοδεύει την εξέλιξη της τεχνολογίας είναι πλέον η χρήση των δεδομένων και τα ζητήματα ιδιωτικότητας. Οδηγούμαστε σε ολιγοπώλια μεγάλων εταιρειών που θα εκμεταλλεύονται τα δεδομένα;
Πράγματι, αυτό ισχύει. Συνηθίσαμε να χρησιμοποιούμε υπηρεσίες που νομίζουμε ότι μας τις παρέχουν δωρεάν. Στην πραγματικότητα, όμως, τις πληρώνουμε με τα προσωπικά μας δεδομένα, για τα οποία δεν έχουμε κανένα έλεγχο πώς χρησιμοποιούνται. Ζούμε τον καπιταλισμό της παρακολούθησης, με νόμισμα τα δεδομένα. Google και Facebook μαζεύουν τα διαφημιστικά δολάρια με βάση το αποτελεσματικό φιλτράρισμά τους.
- Αν αυτό είναι μια πραγματικότητα, μπορούμε να τη χαλιναγωγήσουμε ή έχει ξεφύγει πια από τον έλεγχο μας;
Φυσικά και μπορούμε. Μία πρόταση είναι να σπάσουμε τις μεγάλες διαδικτυακές εταιρείες σε μικρότερες, αλλά δεν νομίζω ότι θα δουλέψει αυτό. Πιο ρεαλιστική προσέγγιση θα ήταν να πάρουμε, από ένα σημείο και πέρα, τον έλεγχο των δεδομένων από αυτές τις εταιρείες. Δηλαδή να τα εκμεταλλεύονται για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, αλλά στη συνέχεια να τα «ανοίγουν» σε όλους.
Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να συντάξουμε ρυθμιστικό πλαίσιο, για το οποίο ακόμα δεν ξέρουμε ακριβώς τι θα περιλαμβάνει. Πάντως, επειδή το «νόμισμα» αυτών των εταιρειών είναι τα δεδομένα, θα πρέπει να βρούμε κάποιο τρόπο ώστε να το απαξιώσουμε. Ή να μπορεί να αξιοποιηθεί από πολύ περισσότερους. 
ΠΗΓΗ

Η συγγνώμη ενός καθηγητή Λυκείου για τους μαθητές που βγήκαν κλαίγοντας από τις αίθουσες

Η συγγνώμη ενός καθηγητή Λυκείου για τους μαθητές που βγήκαν κλαίγοντας από τις αίθουσες

Με αφορμή τη δυσκολία των θεμάτων της Φυσικής στις Πανελλήνιες εξετάσεις ο καθηγητής του Λυκείου Κεραμειών Κεφαλλονιάς και συγγραφέας Ηλίας Τουμαζάτος, ζητεί συγγνώμη από τους μαθητές που δοκιμάζονται αυτές τις ημέρες. Το άρθρο του καθηγητή έχει γίνει Viral καθώς γονείς, μαθητές το αναρτούν συνεχώς στα Social Media.

Στενοχωριέμαι αφάνταστα όταν βλέπω παιδιά να βγαίνουν από τις αίθουσες των Πανελλαδικών Εξετάσεων με δάκρυα στα μάτια. Όχι, δεν είναι οι μαθητές που δεν προετοιμάστηκαν καλά. Είναι οι μαθητές και οι μαθήτριες που σ’ όλη τους τη σχολική ζωή προσπάθησαν να είναι συνεπείς, που διάβασαν πολύ και διαπιστώνουν ότι για κάποιους “υψηλούς νόες” του Υπουργείου που βάζουν τα θέματα, η προσπάθειά τους δεν είναι αρκετή. Σήμερα τα θέματα της Φυσικής ήταν 8 σελίδες! Τα θέματα, όχι οι απαντήσεις. Προχθές τα μαθηματικά δεν παλεύονταν. Ιδιαίτερα οι μαθητές των Θετικών Σπουδών κάθε χρόνο δέχονται απίστευτη πίεση, έχοντας να αντιμετωπίσουν μεγάλη ύλη, άπειρες ασκήσεις και τα…χούγια αυτών που εμπνέονται τα θέματα, για να αποδείξουν τί; Πόσο μεγάλοι επιστήμονες είναι;

Ζούμε σε τούτη τη χώρα το εξής παράλογο. Στην Α και τη Β Λυκείου για να περάσεις την τάξη χρειάζεσαι μέσο όρο 9,5. Γενικό μέσο όρο, όχι σε κάθε μάθημα ξεχωριστά. Τουτέστιν, μαθητές με 8 μαθήματα κάτω από τη βάση προάγονται στην επόμενη. Τί σου λέει το σύστημα; Παιδάκι μου, μη διαβάζεις, γιατί όσο χάλια και να πας δεν πρόκειται να μείνεις. Κανείς δεν έχει τολμήσει να καταργήσει αυτό το 9,5, κι όταν αυτό πήγε να γίνει, με λάθος τρόπο (το 2014) λύσσαξαν όλοι και το πήραν πίσω.

Κι έρχεται η Γ Λυκείου. Όπου ξαφνικά το σύστημα, εκεί που σου έλεγε “κοιμήσου αγελούδι μου κι η τύχη σου δουλεύει” σε βάζει να χτυπιέσαι κάτω σαν χταπόδι για να περάσεις σε μια σχολή της προκοπής. Διότι το πιο πιθανό είναι ότι με λίγη προσπάθεια κάπου θα περάσεις. Τουτέστιν, αν θες να μπεις σε μια σχολή με ωραίο όνομα και χωρίς συγκεκριμένο αντικείμενο, και να κάνεις ζωάρα για μερικά χρόνια, ξεκοκαλίζοντας το οικογενειακό εισόδημα, γράφεις ένα 5-6 στις πανελλαδικές και καθάρισες. Αν όμως θες να κάνεις κάτι πιο ουσιαστικό, κάτι πιο κοντά σε αυτό που ονειρεύεσαι,, όχι, πρέπει να υποφέρεις. Κι εκεί που σου λέγαμε, δεν πειράζει, καλό είναι και το 9,5, τώρα σε βάζουμε να τρέχεις σαν το άλογο κούρσας.

Και άντε να μάθεις συντακτικό στη Γ Λυκείου (κι ας έκανες αρχαία από την Α Γυμνασίου), κι άντε να πολεμάς να καταλάβεις τα μαθηματικά προσανατολισμού χωρίς να ξέρεις να κάνεις διαίρεση.

Σ’ αυτό το ονειρικό σύστημα, αυτοί που υποφέρουν είναι οι καλοί μαθητές. Κι όσο περνάει ο καιρός γίνονται όλο και λιγότεροι. Δέκα χρόνια είμαι στην εκπαίδευση – μικρός ο χρόνος, αλλά κάθε χρόνο η βουτιά είναι μεγαλύτερη. Κι όσο κατεβαίνει ο πήχυς, οι πολλοί εφησυχάζουν και οι συνεπείς υποφέρουν περισσότερο.
Θέλω να ζητήσω σήμερα μια μεγάλη συγνώμη από τα παιδιά που βγήκαν κλαίγοντας από τις αίθουσες. Ντρέπομαι που είμαι μέρος ενός συστήματος που λειτουργεί τόσο άδικα και τόσο παράδοξα. Συγνώμη από όλους τους μαθητές μου που τόσα χρόνια διαβάζουν, προσπαθούν και αγωνίζονται για κάτι καλύτερο. Κι εμείς τους ρίχνουμε σφαλιάρες, σαν να τους λέμε “Γιατί διάβαζες τόσα χρόνια; Ας έγραφες κι εσύ ένα 5 – φοιτητής θα ήσουνα πάλι. Γιατί να έχεις στόχους;” Αλλά ξέχασα. Στη χώρα τούτη, η αριστεία είναι κακό πράγμα.

Η αλλαγή της Γ Λυκείου που θα ισχύσει από φέτος, είναι προς τη σωστή κατεύθυνση – αλλά δεν μπορεί να κάνει τίποτα μόνη της.Και οι λιγότερες εξετάσεις στην Α και στη Β είναι θετικό μέτρο, αλλά τίποτα δεν μπορεί να γίνει αν δεν γίνει ένα πρώτο βήμα: Να καταργηθεί αυτό το “9,5”, που σου περνάει το μήνυμα “Μην κάνεις τίποτα, θα περάσεις”. Που παράγει γενιές χωρίς γενική παιδεία, ουσιαστικά πολιτισμικά αναλφάβητες. Που ψηφίζουν χωρίς να ξέρουν πώς διορίζεται η Κυβέρνηση. Ναι. Σας το υπογράφω. Εγώ είμαι ο δάσκαλος που δεν κατάφερε ούτε αυτό να μάθει στα παιδιά. Που 7 Ιουλίου βγάζουν κι αυτά πρωθυπουργό…. Γιατί να το μάθουν; Αφού θα περάσουν και χωρίς αυτό.

Συγνώμη, λοιπόν, παιδιά… Αλλά, ξέρετε κάτι; Μην το βάζετε κάτω. Η γνώση, η συνέπεια, η αξία δεν κρίνονται μόνο από ένα γραπτό. Όταν έχεις μάθει να δουλεύεις και να αγωνίζεσαι, η ζωή θα στο ανταποδώσει. Ακόμα και στη χώρα αυτή, που μισεί την προσπάθεια, που δεκαετίες τώρα εξισώνει τα πάντα προς τα κάτω. Βάλτε πείσμα.

Ακόμα και με μάτια δακρυσμένα, φιλαράκι, μην ξεχνάς να κοιτάς ψηλά. Και μπροστά.
Πηγή: ekefalonia.gr

Πως τα πανεπιστήμια εκφυλίστηκαν σε ακαδημαϊκές νεροτσουλήθρες

Γιάννης Παπαμιχαήλ Αυτές τις ημέρες που οι υποψήφιοι για μία θέση στα ΑΕΙ δίνουν τη δική τους μάχη των πανελλαδικών εξετάσεων, αξίζει να ειπωθούν κάποιες πικρές αλήθειες. Η επιδίωξη της ανόδου του μορφωτικού επιπέδου των λαϊκών στρωμάτων (και θεσμικά ο εκδημοκρατισμός της εκπαίδευσης) δεν αντιστοιχεί μόνο στις ιστορικές εξελίξεις που χαρακτήρισαν τις παραγωγικές ανάγκες και τους τεχνικούς εκσυγχρονισμούς της νεότερης βιομηχανικής δυτικής κοινωνίας. Στο πλαίσιο του καταμερισμού της εργασίας, είχαν επίσης ένα σημαντικό ιδεολογικό ρόλο ως προς τον ορισμό των κριτηρίων της κοινωνικής ιεραρχίας και του κύρους ή της «αξίας» των διαφόρων επαγγελμάτων. ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ

Προσομοιώσεις Φυσικής (ΗTML 5)

• A' Λυκείου:  Νόμος του Hook - Ελατήρια.
• Β' Λυκείου: Κίνηση βλήματος σε βαρυτικό πεδίο (βολές)
• Γ' Λυκείου:

• 1. Ισορροπία ροπών
• 2. Νόμος Faraday.

Η γνωστική απαξίωση της επιστήμης

Σπύρος Μανουσέλης

Η σημερινή μόδα να υποβαθμίζονται και να απαξιώνονται «επιστημολογικά» οι προσπάθειες κατανόησης της πραγματικότητας μέσω της επιστήμης είναι στην πραγματικότητα το προϊόν μιας βαθύτατα αντιδραστικής πολιτικής αντίληψης και όχι το αποτέλεσμα των εξελίξεων στη φιλοσοφία-μεθοδολογία της επιστήμης, ένα γνωστικό πεδίο που δεν μπορεί, ούτε και οφείλει, να προδιαγράφει την πορεία των επιστημονικών εξελίξεων.

Στο προηγούμενο άρθρο είδαμε ότι η ζωτική, όσο ποτέ, κοινωνική ανάγκη για συστηματική επιστημονική ενημέρωση των πολιτών σχετικά με τις εξελίξεις και τις εφαρμογές της επιστήμης είναι καταδικασμένη να παραμένει ανεκπλήρωτη όσο κυριαρχεί ο επιστημονικός αναλφαβητισμός, με τα ΜΜΕ να περιορίζονται στις γνωστές «εκλαϊκευτικές» πρακτικές: στην επιλεκτική προβολή μόνο των πιο εντυπωσιακών ανακαλύψεων ή τεχνολογικών καινοτομιών και όχι στην ευρύτερη δυνατή οικειοποίηση της επιστημονικής σκέψης που τις παράγει.

Στόχος του επιστημονικού εγγραμματισμού και της έγκαιρης-έγκυρης ενημέρωσης δεν είναι βέβαια να μετατρέψει τις/τους μη ειδικούς πολίτες σε ειδικούς επιστήμονες, αλλά να τους εξοικειώσει με τις νέες κατακτήσεις της επιστήμης, ώστε να είναι σε θέση να αποφασίζουν οι ίδιοι για τη σκοπιμότητα ή όχι των τεχνολογικών εφαρμογών της.

Ομως, όπως θα δούμε, υψώνονται αρκετά εμπόδια στην υλοποίηση αυτού του στόχου, εμπόδια που υπονομεύουν στην πράξη τον επιστημονικό εγγραμματισμό και συνεπώς το δημοκρατικό δικαίωμα των πολιτών να αποτιμούν οι ίδιοι τη γνωστική, ηθική και κοινωνική αξία των επιστημονικών εξελίξεων και να αποφασίζουν για τις εφαρμογές τους.

Από την επιστημολογική αποδόμηση στον μετανεωτερικό σκοταδισμό

Ως «επιστημονικό εγγραμματισμό» θα μπορούσαμε να ορίσουμε την ικανότητα των ανθρώπων που έχουν κάποια υποχρεωτική εκπαίδευση να κατανοούν τις βασικές επιστημονικές έννοιες και, συνάμα, να αντιλαμβάνονται τον τρόπο με τον οποίο αυτές παράγονται από την επιστημονική κοινότητα και επιβάλλονται στην κοινωνία. Με άλλα λόγια, πώς οι νέες επιστημονικές ιδέες προκύπτουν ιστορικά και πώς η αποδοχή τους επηρεάζει τις κοινωνικές εξελίξεις.

Μόνο ο «επιστημονικός εγγραμματισμός» προσφέρει στους πολίτες τη δυνατότητα να διακρίνουν την επιστημονική γνώση από την ψευδοεπιστήμη και κυρίως να αποφασίζουν με τρόπο έλλογο και τεκμηριωμένο για τις εφικτές και τις ευκτέες τεχνολογικές εφαρμογές αυτής της γνώσης.

Για να δικαιολογηθεί, ωστόσο, ο σημαντικά αναβαθμισμένος κοινωνικός, οικονομικός και πολιτισμικός ρόλος της Επιστήμης στις δυτικές κοινωνίες έπρεπε να τεκμηριωθεί επαρκώς η γνωσιολογική, μεθοδολογική και πρακτική ανωτερότητά της σε σύγκριση με τις άλλες μορφές γνώσης.

Ετσι, από τα μέσα του 20ού αιώνα, οι μέχρι τότε αυθόρμητες και εν πολλοίς αυθαίρετες γνωσιολογικά και μάλλον καθαρά ανεκδοτολογικές απόψεις των ίδιων των επιστημόνων άρχισαν να επηρεάζονται και σταδιακά αντικαταστάθηκαν από τις πολύ πιο σοβαρές και συστηματικές προσεγγίσεις μιας ετερογενούς αλλά ιδιαίτερα δυναμικής ομάδας μελετητών, η οποία απέβλεπε σε μια πιο αντικειμενική περιγραφή και ανάλυση των επιστημονικών φαινομένων.

Πρόκειται για μια νέα γενιά επιστημόνων, φιλοσόφων και ιστορικών, οι οποίοι κατά τις αρχές του 20ού αιώνα θα ενώσουν τις προσπάθειές τους για να αποκαλύψουν ποια είναι η ιδιαίτερη μεθοδολογική και γνωστική προσέγγιση που διασφαλίζει τη γνωσιολογική ανωτερότητα και τις αναμφίβολες πρακτικές επιτυχίες των φυσικών επιστημών.

Οι νέοι μελετητές της Επιστήμης έθεσαν λοιπόν ως προγραμματικό τους στόχο να χαρτογραφήσουν το σύμπαν του επιστημονικού λόγου και να οριοθετήσουν επακριβώς τις ιδιαιτερότητές του, επιδιώκοντας να εξηγήσουν το πώς και κυρίως το γιατί η επιστημονική γνώση διαφοροποιείται από τις «αυθαίρετες» μεταφυσικές και υπερ-ιστορικές προσεγγίσεις του παρελθόντος, όπως υποστήριζαν.

Εκτοτε, κάθε προσπάθεια συστηματικής φιλοσοφικής, μεθοδολογικής και ιστορικής ανάλυσης των επιμέρους επιστημών περιγράφεται ως «επιστημολογία» και ορθά, κατά τη γνώμη μας, ώστε να διαφοροποιείται ρητά το ιδιαίτερο αντικείμενό της από την παραδοσιακή Γνωσιολογία.

Η άγονη αντιπαράθεση επιστήμης-επιστημολογίας

Αυτό το πολύ φιλόδοξο επιστημολογικό πρόγραμμα αποκρυσταλλώνεται και διατυπώνεται ρητά, κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου, από την περίφημη Σχολή της Βιέννης και θα γίνει ευρύτερα γνωστό ως Θετικισμός (ή Λογικός Εμπειρισμός).

Μετά τη δεκαετία του 1960, όμως, στις επιστημολογικές έρευνες τείνει να επικρατήσει η λεγόμενη «ιστορικιστική στροφή»: μία εναλλακτική προσέγγιση, που ανέδειξε τα εγγενή και ανυπέρβλητα όρια της τυπολογικής και αφηρημένης θετικιστικής προσέγγισης, η οποία, επί δεκαετίες, μάταια αναζητούσε ένα διαχρονικό και άρα απόλυτο φυσικαλιστικό θεμέλιο της επιστημονικής γνώσης.

Πράγματι, χάρη στο έργο κορυφαίων επιστημολόγων, όπως ο Καρλ Πόπερ, o Τόμας Κουν, ο Νόργουντ Χάνσον, o Ιμρε Λάκατος και o Πολ Φεγεράμπεντ, πολύ σύντομα έγινε σαφές πόσο ατελέσφορο και εν τέλει παραπλανητικό ήταν το θετικιστικό πρόγραμμα της απόλυτης και πάγιας διάκρισης της Επιστήμης τόσο από τη Μεταφυσική όσο και από το ιστορικο-κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο, κάθε εποχή, παράγεται η επιστημονική γνώση και πρακτική (τεχνολογία).

Δεδομένου ότι, ανέκαθεν, οι μεταφυσικές προκαταλήψεις και η πολιτισμική ιστορία έπαιξαν και παίζουν αποφασιστικό ρόλο στις επιλογές και τις κατευθύνσεις που ακολουθούν -λιγότερο ή περισσότερο συνειδητά- οι ερευνητές κατά την ανάπτυξη ενός πεδίου γνώσης, ποιος είναι τελικά ο ρόλος και η πραγματική συμβολή της επιστημολογικής σκέψης στην ανάπτυξη της επιστήμης; Μήπως η μοναδική λειτουργία της επιστημολογίας είναι να μας αποκαλύπτει το πώς σε κάθε εποχή προκύπτουν οι επιστημονικές αλήθειες και πώς αυτές δικαιολογούνται από μια επιστημονική κοινότητα;

Αν αυτό ισχύει, τότε η επιστημολογία, ως η φιλοσοφική-ιστορική διερεύνηση και αποτίμηση της επιστημονικής περιπέτειας, δεν μπορεί ούτε να προκαθορίζει ούτε και να προδικάζει την πορεία των επιμέρους επιστημονικών ερευνών. Στην καλύτερη περίπτωση, μπορεί μόνο να τις αξιολογεί σύμφωνα με συγκεκριμένα μεταφυσικά, ιστορικά ή και πολιτικο-οικονομικά κριτήρια και, κατ’ αυτόν τον τρόπο, μπορεί μόνο να γίνει η ιστορική, κοινωνική και πολιτιστική αυτο-συνείδηση της επιστήμης.

Γνωσιακά και πολιτικά ύποπτες επιστημολογικές «παρανοήσεις»

Σύμφωνα με μια ευρέως αποδεκτή ερμηνεία των επιστημολογικών και ιστορικών ερευνών σχετικά με την οικειοποίηση της επιστημονικής γνώσης από τις σύγχρονες κοινωνίες, η αποφασιστική λειτουργία της επιστήμης εκδηλώνεται σχεδόν αποκλειστικά ως «επιστημονισμός», δηλαδή ως η κυρίαρχη ιδεολογία που νομιμοποιεί και νομιμοποιείται από την τρέχουσα κοινωνική εξουσία.

Δυστυχώς, αυτές οι θεμελιώδεις ανακαλύψεις της επιστημολογίας σχετικά με τον ιστορικό και αναπόφευκτα κοινωνικο-πολιτισμικό χαρακτήρα κάθε επιστημονικής γνώσης μετατράπηκαν, κατά τα τέλη του 20ού αιώνα, σε κριτική όχι μόνο των τεχνολογικών εφαρμογών αλλά του επιστημονικού εγχειρήματος συνολικά. Γεγονός που, με τη σειρά του, τροφοδότησε τις ακραίες σκεπτικιστικές και αποδομιστικές απόψεις που επιχειρούν να υποβαθμίσουν την αποφασιστική σημασία της επιστημονικής διερεύνησης στην ανθρώπινη Ιστορία.

Οι πιο ακραίες, μάλιστα, από αυτές τις μεταμοντέρνες σκοταδιστικές απόψεις περί επιστήμης, αφού σχετικοποίησαν και απαξίωσαν συστηματικά τον πρωτεύοντα ρόλο της κατανόησης της «Φύσης» στην επιστημονική έρευνα, κατέληξαν να την εξαλείψουν εντελώς ως αποφασιστικό παράγοντα ή, έστω, ως βασική προϋπόθεση των κοινά αποδεκτών επιστημονικών μας πεποιθήσεων.

Ετσι, όμως, οι σύγχρονοι κοινωνιολόγοι της επιστημονικής γνώσης εισάγουν λαθραία στην ανθρώπινη γνωστική περιπέτεια -χωρίς ποτέ να τη δικαιολογήσουν επαρκώς!- μια πολύ πιο σκοτεινή κοινωνικο-πολιτική αιτιότητα, η οποία εκλαμβάνεται ως μία «υπερ-φυσική» δύναμη. Πρόκειται για μια μηδενιστική ιστορικιστική προσέγγιση της επιστημονικής γνώσης, θύματα της οποίας θα είναι μοιραία και οι ίδιοι οι αποδομιστές που την υποστηρίζουν.

Η τρέχουσα μόδα να υποβαθμίζονται και να απαξιώνονται συστηματικά οι προσπάθειες κατανόησης της πραγματικότητας μέσω της επιστήμης είναι στην πραγματικότητα το προϊόν μιας βαθύτατα αντιδραστικής αντίληψης. Της σκοταδιστικής αντίληψης που στο παρελθόν είχε εκφραστεί μόνο από τα πιο ολοκληρωτικά συστήματα εξουσίας.

Απέναντι σε αυτά τα φαινόμενα απαξίωσης της επιστήμης, η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να εφησυχάζει. Απεναντίας, οφείλει με όλες τις δυνάμεις της να υπερασπιστεί την ελευθερία της επιστημονικής γνώσης απέναντι στη σκοταδιστική λαίλαπα της ψευδοεπιστήμης, που δικαιώνει τις ιδεολογίες του ρατσισμού και της πολιτικής μισαλλοδοξίας.

Οι σκοτεινές καταβολές της επιστημονικής σκέψης

Σχεδόν όλοι οι ιστορικοί της επιστήμης συμφωνούν ότι η πραγματοποίηση της Μεγάλης Επιστημονικής Επανάστασης, κατά τους Νέους Χρόνους, έπαιξε αποφασιστικό ρόλο στην υπέρβαση των μεσαιωνικών θεολογικών και ερμητικών κοσμοαντιλήψεων. Ωστόσο, μεταξύ των ιστορικών υπάρχει μεγάλη ασυμφωνία για το πότε και το πώς ξεκίνησε αυτή η όντως μεγαλειώδης πνευματική μεταβολή.

Πράγματι, τις τελευταίες δεκαετίες έχουν πληθύνει οι ιστορικές μελέτες που τοποθετούν τις απαρχές της νεότερης επιστήμης στον ύστερο Μεσαίωνα (μεταξύ 1500 και 1600 ή και πολύ νωρίτερα). Σε μια τόσο ταραγμένη ιστορική περίοδο, είναι επομένως εξαιρετικά δύσκολο να διαχωρίσει κανείς με σαφήνεια τα καινοφανή επιστημονικά στοιχεία από τις μαγικές-μυθολογικές προκαταλήψεις των πρωταγωνιστών της Επιστημονικής Επανάστασης.

Για παράδειγμα, ο Ιωάννης Κέπλερ, εκτός από θεμελιωτής της νεότερης αστρονομίας, ήταν επίσης αμετανόητος αστρολόγος, γιος μιας διάσημης μάγισσας την οποία προσπάθησε να σώσει από την πυρά, όταν καταδικάστηκε από τους θεοσεβούμενους αλλά φανατικούς συμπατριώτες της. Ενώ ο μεγάλος Νεύτωνας, εκτός από πατέρας της σύγχρονης φυσικής επιστήμης, ήταν και βαθύτατος μελετητής της ερμητικής γνώσης, αλχημιστής και θεοσοφιστής, ώστε δικαιολογημένα χαρακτηρίστηκε από τον συμπατριώτη του λόρδο Κέινς «ο τελευταίος των μάγων».

Και ας μη σκεφτεί κανείς ότι τα παραδείγματα αυτά αποτελούν την εξαίρεση. Αντίθετα, αποτελούν τον κανόνα: στη σκέψη των περισσότερων πρωτεργατών της νεότερης επιστήμης συνυπάρχουν, λίγο-πολύ αρμονικά, οι πιο ριζοσπαστικές επιστημονικές αντιλήψεις με τις πιο σκοτεινές ερμητικές δοξασίες και θρησκευτικές δεισιδαιμονίες!

Η ανάγκη για... μαγεία

Η εικόνα του Μεσαίωνα ως μιας σκοτεινής εποχής κοινωνικής και πνευματικής βαρβαρότητας δεν είναι παρά ένας μεταγενέστερος μύθος της νεωτερικής εποχής. Εξάλλου, όπως αποδεικνύει πλήθος ερευνών, πρόκειται για ένα ανιστόρητο ιδεολόγημα, επινοημένο από τους ουμανιστές και τους διαφωτιστές για να προβάλουν την αναγκαιότητα μιας νέας, αλλά όχι ακόμη επαρκώς νομιμοποιημένης, επιστημονικής κοσμοαντίληψης.

«Οι επαναστάσεις έχουν ακριβώς αυτό το χαρακτηριστικό: όχι μόνο στρέφονται προς το μέλλον και δίνουν ζωή σε κάτι πρωτόφαντο, αλλά κατασκευάζουν και ένα φανταστικό παρελθόν», γράφει χαρακτηριστικά ο μεγάλος ιστορικός της επιστήμης Paolo Rossi στο βιβλίο του «Η γένεση της σύγχρονης επιστήμης στην Ευρώπη» (εκδ. Ελληνικά Γράμματα).

Το γεγονός ότι η νέα πειραματική και εμπειρική επιστήμη οφείλει πολλά στις κακόφημες, σήμερα, «ερμητικές επιστήμες» (μαγεία, αλχημεία, αστρολογία, βοτανολογία) θεωρείται κοινό μυστικό μεταξύ των ιστορικών.

Αν μάλιστα ο απώτερος διακηρυγμένος στόχος των απόκρυφων μαγικών τεχνών ήταν να θέσουν τις δυνάμεις της φύσης υπό την εξουσία του ανθρώπου, τότε δικαίως θεωρούνται οι αναγκαστικοί πρόδρομοι της νεότερης τεχνοεπιστήμης. Χωρίς αυτό, προφανώς, να σημαίνει ότι η νεωτερική επιστήμη ήταν υποχρεωμένη να αποδεχτεί όλες τις υπερφυσικές «εξηγήσεις» της μαγικής σκέψης.

Στο ενοχλητικό ερώτημα γιατί, παρά την εμπειρική και θεωρητική διάψευσή της, η δεισιδαιμονία και η μαγεία εξακολουθούν, τον 21ο αιώνα, να γοητεύουν και να παραπλανούν τη σκέψη των περισσότερων ανθρώπων, η απάντηση δεν είναι καθόλου απλή, αφού πιθανότατα σχετίζεται με τη βαθύτερη ανάγκη του ανθρώπινου νου για οριστικές απαντήσεις και απόλυτες, αν και αναπόδεικτες, βεβαιότητες.

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν να συμβιβαστούν με την ιδέα μιας αβέβαιης, δυνητικά διαψεύσιμης και πάντα μερικής επιστημονικής αλήθειας. Οσο για τη σημερινή ιλιγγιώδη ανάπτυξη της επιστημονικής γνώσης και τον πολλαπλασιασμό των επιστημονικών θεωριών, αυτές δεν καταφέρνουν να ικανοποιήσουν τις βαθύτερες υπαρξιακές αναζητήσεις και τις ανάγκες αυτών των ανθρώπων.

Πηγή: efsyn.gr

Τα video games του αμερικανικού Πενταγώνου

Άρης Χατζηστεφάνου
Εφημερίδα των Συντακτών – 13/04/2019

Οταν η κυβέρνηση της Βενεζουέλας κατήγγειλε ότι το εκτεταμένο black out οφειλόταν σε κυβερνο-επίθεση που σημειώθηκε στον υδροηλεκτρικό σταθμό παραγωγής ενέργειας στην περιοχή του Γκούρι, κάποιοι αναφώνησαν: «Συγγνώμη, αλλά εγώ αυτό το έπαιζα σε video game από το 2013».Στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον, ύστερα από την πυρηνική καταστροφή της Μέσης Ανατολής, πετρελαιοπαραγωγά κράτη της Νότιας Αμερικής σχηματίζουν μια ομοσπονδία, η οποία μετατρέπεται σύντομα σε οικονομική υπερδύναμη και αρχίζει να καταλαμβάνει γειτονικές περιοχές.

Το 1821 …σε μη κυβερνητικές περιπέτειες

Πρόκειται οπωσδήποτε για ένα επιβλητικό έργο. Στη σύντομη ιστορία των νεοελλήνων, ίσως ποτέ άλλοτε και για κανένα άλλο θέμα, επιστημονικό, ιστορικό, πολιτικό, εθνικό, αναπτυξιακό, θρησκευτικό ή άλλο δεν είδαμε παρόμοια κινητοποίηση δημόσιων, ημιδημόσιων ή μη δημόσιων φορέων με στόχο την προαγωγή της γνώσης. Πρόκειται για το πρωτοφανές και το ανεπανάληπτο.